Vai trò của Chủ đầu tư /Đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp – “Khách hàng đặc biệt” của ngành điện

01/14/2026

Vai trò của Chủ đầu tư /Đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp – “Khách hàng đặc biệt” của ngành điện

Nền kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, các khu công nghiệp (KCN) đóng vai trò là “đầu tàu” thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, để những cỗ máy công nghiệp này vận hành trơn tru, năng lượng điện chính là “mạch máu” sống còn. Trong mối quan hệ cung – cầu này, chủ đầu tư KCN/Đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp không chỉ đơn thuần là một bên mua hàng mà thực sự là những khách hàng lớn, mang tính chiến lược của ngành điện, đóng vai trò quyết định đến sự ổn định và phát triển bền vững của hạ tầng năng lượng quốc gia.

Vị thế và tầm ảnh hưởng của những “người khổng lồ” tiêu thụ điện

Khái niệm “khách hàng lớn” ở đây không chỉ nằm ở số lượng điện năng tiêu thụ khổng lồ lên tới hàng tỷ kWh mỗi năm, mà còn ở tính chất tập trung và nhu cầu cung cấp điện ổn định, lâu dài. Các KCN hiện nay, đặc biệt là tại các khu vực trọng điểm như Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Thanh Hóa, Khánh Hòa hay TP. Hồ Chí Minh, là nơi hội tụ của hàng trăm doanh nghiệp FDI và nội địa với dây chuyền sản xuất hiện đại. Theo dữ liệu từ Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), sản lượng điện thương phẩm năm 2025 đã đạt những con số kỷ lục, trong đó phần lớn đến từ các khu vực có mật độ công nghiệp dày đặc. Điều này cho thấy, khi một chủ đầu tư KCN hay đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp quyết định mở rộng quy mô, họ không chỉ tạo ra doanh thu lớn cho ngành điện mà còn đặt ra bài toán về áp lực hạ tầng và an ninh năng lượng.

Về mặt đạo đức kinh tế, mối quan hệ này dựa trên sự cộng sinh và trách nhiệm tương hỗ. Ngành điện có nghĩa vụ cung cấp nguồn năng lượng ổn định để bảo đảm hoạt động sản xuất không bị gián đoạn – điều vốn là “sống còn” đối với các nhà đầu tư quốc tế. Ngược lại, các chủ đầu tư KCN hay đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp cũng cần có trách nhiệm trong việc phối hợp quy hoạch, dự báo nhu cầu phụ tải dài hạn để ngành điện có kế hoạch đầu tư lưới điện phù hợp.

Thách thức và sự chuyển dịch trong kỷ nguyên xanh

Tuy nhiên, vị thế khách hàng lớn cũng đi kèm với những đòi hỏi khắt khe hơn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, các tập đoàn đa quốc gia như Samsung hay Apple đang áp đặt các tiêu chuẩn khắt khe về ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) lên chuỗi cung ứng. Điều này buộc các chủ đầu tư KCN phải thay đổi tư duy: từ việc chỉ cần “có điện” sang việc cần “điện sạch”. Thực tế hiện nay, khoảng 80% doanh nghiệp FDI ưu tiên lựa chọn các KCN có hạ tầng năng lượng xanh. Đây là một áp lực nhưng cũng là động lực để cả ngành điện và chủ đầu tư KCN cùng bắt tay thực hiện chuyển dịch năng lượng.

Một ví dụ điển hình là việc triển khai điện mặt trời mái nhà và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Các chủ đầu tư KCN như Tập đoàn Sao Đỏ hay các KCN tại Bình Dương đã chủ động tìm kiếm các giải pháp tự sản, tự tiêu năng lượng tái tạo. Việc này không chỉ giảm tải cho lưới điện quốc gia trong những giờ cao điểm mà còn giúp doanh nghiệp đạt được các chứng chỉ xanh quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Giải pháp đột phá trong kỷ nguyên số và kinh tế xanh

Để tối ưu hóa mối quan hệ giữa ngành điện và “khách hàng lớn” KCN, chúng ta cần những giải pháp mang tính hệ thống và sáng tạo, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ số:

Thứ nhất, xây dựng mô hình KCN thông minh (Smart IP). Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để quản lý phụ tải điện trong KCN sẽ giúp dự báo chính xác nhu cầu, tránh tình trạng quá tải cục bộ. Các hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nên được khuyến khích lắp đặt tại các KCN để điều tiết nguồn điện từ năng lượng tái tạo.

Thứ hai, hoàn thiện hành lang pháp lý cho năng lượng sạch. Nhà nước cần sớm ban hành các hướng dẫn chi tiết về “điện tự sản, tự tiêu” và định nghĩa rõ ràng về “khách hàng sử dụng điện lớn” để tạo điều kiện cho các chủ đầu tư KCN/Đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp ký kết các hợp đồng mua bán điện sạch trực tiếp, giảm bớt sự phụ thuộc hoàn toàn vào lưới điện truyền thống.

Thứ ba, tư duy đồng hành. Ngành điện và chủ đầu tư KCN/Đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp cần thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin theo thời gian thực. Việc thông báo sớm các kế hoạch mở rộng (từ 2 đến 3 năm) sẽ giúp ngành điện chủ động trong công tác đầu tư hạ tầng lưới điện 22(35kV),110kV và 220kV, tránh tình trạng “khát điện” khi dự án đã đi vào hoạt động.

Sự gắn kết cá nhân và trách nhiệm cộng đồng

Nhìn từ góc độ cá nhân, tôi tin rằng sự thấu hiểu giữa ngành điện và chủ đầu tư KCN/đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp không chỉ là câu chuyện của những con số lợi nhuận. Đó là sự cam kết về một tương lai thịnh vượng và bền vững. Khi mỗi chủ đầu tư KCN ý thức được vai trò của mình là một “mắt xích” quan trọng trong hệ thống năng lượng, họ sẽ có những hành động trách nhiệm hơn trong việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.

Chủ đầu tư KCN//đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp thực sự là những khách hàng chiến lược, là người bạn đồng hành không thể thiếu của ngành điện. Việc xây dựng một mối quan hệ đối tác bền chặt, dựa trên nền tảng công nghệ và năng lượng sạch, không chỉ giúp các KCN vận hành hiệu quả mà còn đóng góp quan trọng vào mục tiêu Net Zero của quốc gia. Mỗi bước đi hướng tới sự minh bạch và chuyên nghiệp trong cung ứng điện sẽ là một viên gạch xây dựng nên nền công nghiệp Việt Nam hiện đại, xanh và bền vững. Hãy để sự kết nối giữa “mạch máu” điện năng và “cơ thể” khu công nghiệp trở thành động lực đưa đất nước vươn tầm thế giới.

Công ty Cổ phần Kinh doanh điện Việt Nam(VNEB) – Đơn vị bán lẻ điện KCN/CCN luôn đồng hành  cùng Chủ đầu tư KCN và sẵn sàng là khách hàng đặc biệt của ngành điện.

Viết bài by MT.KD-VNEB